{"id":75,"date":"2016-04-11T09:31:10","date_gmt":"2016-04-11T09:31:10","guid":{"rendered":"http:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/?page_id=75"},"modified":"2017-12-16T10:34:45","modified_gmt":"2017-12-16T10:34:45","slug":"75-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/?page_id=75","title":{"rendered":"Przyk\u0142ady dokument\u00f3w wykorzystywanych w pracy genealoga"},"content":{"rendered":"

\"ex_1\"<\/a>– dokument pochodzi z ksi\u0105g ochrzczonych parafii O\u017car\u00f3w z diecezji cz\u0119stochowskiej. Wpis taki zawiera bardzo ma\u0142o informacji – jedynie imi\u0119 chrzczonej osoby, imi\u0119 i nazwisko ojca, imi\u0119 matki (niekiedy nazwisko z domu), miejscowo\u015b\u0107, imiona i nazwiska chrzestnych. Zazwyczaj wpisywano stan spo\u0142eczny (szlachcic, ch\u0142op lub zaw\u00f3d w przypadku mieszczan). Ksi\u0119gi rejestruj\u0105ce chrzty i \u015bluby, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c zgony prowadzone s\u0105 w ko\u015bciele katolickim od po\u0142owy XVI w. (uchwa\u0142y Soboru Trydenckiego), a w Polsce w miar\u0119 regularnie od pocz\u0105tk\u00f3w XVII w. Do pocz\u0105tku XIX w. \u0142acina by\u0142a jedynym j\u0119zykiem, w kt\u00f3rym dokonywano zapis\u00f3w, nast\u0119pnie – w zale\u017cno\u015bci od zaboru – zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 polskiego, rosyjskiego lub niemieckiego, cho\u0107 \u0142acina w aktach ko\u015bcielnych funkcjonowa\u0142a w niekt\u00f3rych miejscach a\u017c do 1918\u00a0 r.\u00a0<\/em><\/p>\n

\n

\"ex_2\"<\/a>– akt pochodzi z ksi\u0105g za\u015blubionych parafii G\u00f3ra pod P\u0142ockiem. Zawiera r\u00f3wnie ma\u0142o informacji, co przy akcie urodzenia. Je\u015bli nowo\u017ce\u0144cy u\u017cywali ju\u017c nazwisk (ch\u0142opi niekiedy do ko\u0144ca XVIII wieku ich nie posiadali) – to w akcie by\u0142y one podawane. Im wy\u017cej na drabinie spo\u0142ecznej sta\u0142y wymieniane osoby – tym wi\u0119cej informacji mo\u017cna o nich uzyska\u0107 (np. wiek czy\u00a0 stanowisko). Z regu\u0142y – wpisy dotycz\u0105ce tych os\u00f3b by\u0142y wykonywane r\u00f3wnie\u017c staranniej. O ile ju\u017c w XIX wieku do rzadko\u015bci nale\u017ca\u0142y \u015bluby i chrzty poza w\u0142asn\u0105 parafi\u0105, to wcze\u015bniej – szczeg\u00f3lnie szlachcie zdarza\u0142o si\u0119 wybiera\u0107 parafi\u0119, w kt\u00f3rej ksi\u0119dzem by\u0142 kto\u015b z krewnych, albo te\u017c nie korzysta\u0107 z us\u0142ug swojej parafii, bo byli w konflikcie z proboszczem. Dzisiaj mo\u017ce to skutecznie przerwa\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 poszukiwa\u0144.<\/em><\/p>\n

\n

\"ex_3\"<\/a>– akt zosta\u0142 spisany w ksi\u0119dze za\u015blubionych parafii Osiek pod Brodnic\u0105. To akt spisany zgodnie z regu\u0142ami Kodeksu Cywilnego Kr\u00f3lestwa Polskiego z 1825 r – wywodz\u0105cego si\u0119 wprost z Kodeksu Napoleona. Na obszarze „Kongres\u00f3wki” w\u00a0ten spos\u00f3b zapisywano \u015bluby od 1808 r. praktycznie do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej. Od 1868 r. do ksi\u0105g wprowadzono j\u0119zyk rosyjski, kt\u00f3ry obowi\u0105zywa\u0142 ju\u017c do lat I wojny \u015bwiatowej. Z aktu mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119 o wieku nowo\u017ce\u0144c\u00f3w, ich zawodach, sk\u0105d pochodzili, o imionach i nazwiskach rodzic\u00f3w. Zg\u0142aszaj\u0105cy dziecko rodzic, nowo\u017ce\u0144cy i \u015bwiadkowie powinni si\u0119 – zgodnie z kodeksem – pod aktem podpisa\u0107. Najcz\u0119\u015bciej ksi\u0105dz stwierdza\u0142 jednak brak umiej\u0119tno\u015bci pisania u stawiaj\u0105cych si\u0119 i pod aktem podpisywa\u0142 si\u0119 tylko on.<\/em><\/p>\n

\n

\"ex_7\"<\/a>– akt wystawiony w Lipuszu (woj. pomorskie). Na terenach zaboru pruskiego do 1874 r. status ksi\u0105g stanu cywilnego mia\u0142y ksi\u0119gi wyznaniowe. W 1874 r. pa\u0144stwo powo\u0142a\u0142o odr\u0119bny Urz\u0105d Stanu Cywilnego. Przed tym rokiem zapisy w ksi\u0119gach parafialnych z Pomorza, czy Wielkopolski potrafi\u0142y by\u0107 bardzo lakoniczne – akta pa\u0144stwowe zawiera\u0142y ju\u017c minimum potrzebnych genealogowi danych: imi\u0119 i nazwisko matki i ojca, zaw\u00f3d ojca, miejsce zamieszkania, dat\u0119 urodzenia czy dane rodzic\u00f3w os\u00f3b zawieraj\u0105cych zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski. Akty te by\u0142y spisywane na przygotowanych przez pa\u0144stwo formularzach, na kt\u00f3rych stosowano charakterystyczn\u0105 dla kraj\u00f3w niemieckoj\u0119zycznych czcionk\u0119 – tzw. fraktur\u0119. Odr\u0119czne wpisy urz\u0119dnik\u00f3w r\u00f3wnie\u017c musia\u0142y stosowa\u0107 si\u0119 do ustalonych odg\u00f3rnie wzorc\u00f3w.
\n<\/em><\/p>\n

\n

\"ex_6\"<\/a>– akt adopcji spisany przez warszawskiego notariusza – Marka Borkowskiego. Kancelarie notarialne w dzisiejszym tego s\u0142owa rozumieniu funkcjonowa\u0142y na ziemiach polskich od pocz\u0105tku XIX wieku i s\u0105 – poza aktami stanu cywilnego – jednymi z bogatszych \u017ar\u00f3de\u0142 genealogicznych. Co mo\u017cna w nich znale\u017a\u0107? M. in. umowy sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci, umowy darowizny, testamenty, zgody na ma\u0142\u017ce\u0144stwo osoby niepe\u0142noletniej, umowy przed\u015blubne (intercyzy), przywr\u00f3cenie wsp\u00f3lno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej (rozwi\u0105zanej w drodze separacji), przysposobienia (adopcje). Czynno\u015bci notarialne nie by\u0142y tanie – tote\u017c pozwoli\u0107 sobie na nie mogli tylko ludzie maj\u0119tni – ziemia\u0144stwo, mieszczanie, zamo\u017cni ch\u0142opi.<\/em><\/p>\n

\n

– zapis po\"ex_4\"<\/a>chodzi z ksi\u0119gi grodzkiej bra\u0144skiej (powiat bra\u0144ski, ziemia bielska, wojew\u00f3dztwo podlaskie).\u00a0 Ksi\u0119gi grodzkie i ziemskie to podstawowe poza metrykalne \u017ar\u00f3d\u0142o genealogiczne – dotyczy jednak przede wszystkim szlachty i nie znajdziemy w nich informacji dotycz\u0105cych przodk\u00f3w z innych stan\u00f3w. S\u0105 to ksi\u0119gi s\u0105dowe (grodzkie dla powiat\u00f3w, ziemskie dla ziem). Do ksi\u0105g wpisywano m. in transakcje kupna i sprzeda\u017cy ziemi, darowizny i zamiany. Potwierdzano w nich tak\u017ce nadania kr\u00f3lewskie czy\u00a0 testamenty. W ksi\u0119gach znale\u017a\u0107 te\u017c mo\u017cna zapisy mniejszej wagi – informacje o po\u017cyczkach, zastawach czy posagach. Najcz\u0119\u015bciej mo\u017cna w nich spotka\u0107: inscriptio – akty prawne szczeg\u00f3lne o charakterze wieczystym; relatio – zeznania urz\u0119dnik\u00f3w o dokonanych czynno\u015bciach prawnych; protestatio – skargi na dokonane przest\u0119pstwa.<\/span> <\/span><\/em><\/p>\n

\n

\"ex_5\"<\/a>– fragment ksi\u0119gi urodzonych z parafii w B\u0142a\u017cowej pod Rzeszowem. Na ziemiach polskich nale\u017c\u0105cych do Austrii – akta stanu cywilnego prowadzone by\u0142y wy\u0142\u0105cznie w parafiach i wy\u0142\u0105cznie po \u0142acinie. Pod koniec XVIII wieku w aktach katolickich zapisywano r\u00f3wnie\u017c osoby innych wyzna\u0144 (ewangelicy, \u017cydzi, grekokatolicy), potem ju\u017c ka\u017cde wyznanie mia\u0142o w\u0142asne akta. Ksi\u0119gi z tego zaboru wyr\u00f3\u017cnia to, \u017ce w obr\u0119bie parafii ka\u017cda wie\u015b mia\u0142a osobn\u0105 ksi\u0119g\u0119 (z niewielkimi wyj\u0105tkami), a dodatkowo w aktach urodzin zapisywano r\u00f3wnie\u017c informacje o dziadkach urodzonego. Znale\u017a\u0107 tu mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c osobno dat\u0119 urodzenia i chrztu, numer domu i zawody (conditio) tak rodzic\u00f3w, jak i \u015bwiadk\u00f3w.
\n<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"ex_8\"<\/a>– ksi\u0119ga ludno\u015bci sta\u0142ej Kamie\u0144ska pod Radomskiem z lat 80-tych XIX w. Ksi\u0119gi te by\u0142y pok\u0142osiem francuskich regulacji prawnych z czas\u00f3w Ksi\u0119stwa Warszawskiego, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej na terenach zaboru rosyjskiego i funkcjonowa\u0142y w tej formie do 1931 r. Zapisywano w nich na jednej stronie ca\u0142\u0105 rodzin\u0119 zgodnie z numeracj\u0105 dom\u00f3w w miejscowo\u015bci. Opr\u00f3cz adresu zawiera\u0142y imi\u0119 i nazwisko (w przypadku kobiet tak\u017ce panie\u0144skie), imiona rodzic\u00f3w i nazwisko matki, dat\u0119 i miejsce urodzenia, pochodzenie (np. miejskie), wyznanie, spos\u00f3b utrzymania, miejsce poprzedniego zamieszkania. W rubryce adnotacje zapisywano wszystkie zmiany, kt\u00f3re zasz\u0142y w po\u0142o\u017ceniu wpisanych os\u00f3b. Na ziemiach innych zabor\u00f3w tak\u017ce funkcjonowa\u0142y podobne spisy.\u00a0<\/span>
\n<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– dokument pochodzi z ksi\u0105g ochrzczonych parafii O\u017car\u00f3w z diecezji cz\u0119stochowskiej. Wpis taki zawiera bardzo ma\u0142o informacji – jedynie imi\u0119 chrzczonej osoby, imi\u0119 i nazwisko ojca, imi\u0119 matki (niekiedy nazwisko z domu), miejscowo\u015b\u0107, imiona i nazwiska chrzestnych. Zazwyczaj wpisywano stan… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-75","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/75","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75"}],"version-history":[{"count":111,"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/75\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":421,"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/75\/revisions\/421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pogotowiegenealogiczne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}